Hazır Beton ve Yol Agregası
Agrega, beton yapımında çimento ve su karışımından oluşan bağlayıcı madde yardımı ile
biraraya getirilen, organik olmayan, kum, çakıl, kırmataş gibi doğal kaynaklı veya yüksek
fırın cürufu, genleştirilmİş perlit, geni eştirilmiş kil gibi yapay kaynaklı olan taneli
malzemedir.
Agreganın beton yapımında ekonomik ve teknik yönden çok önemli bir konumu
bulunmaktadır. Agrega maliyeti çimentoya göre oldukça düşük olduğundan, agrega betonda
kullanılan ve oldukça ucuz olan bir dolgu malzemesi olarak kabul edilmektedir. Betonda
agrega kullanılması, sertleşen betonun hacim değişikliğini önlemekte veya azaltmakta, çevre
etkilerine karşı betonun dayanıklılığını artırmakta ve kendi dayanım gücünün yüksekliği
nedeniyle betonda gerekli dayanımın sağlanmasına yardımcı olabilmektedir. Agrega, kaba ve
ince agrega olarak iki kısımda incelenebilir. Şantiyelerde kaba agrega "mıcır" yada
"çakıl",ince agrega "kum" olarak isimlendirilir. Bu iki bileşeni tane büyüklüğü olarak
birbirinden ayırmak için kullanılan kriter 4 mm boyutudur. 4 mm den iri boyuttaki tanelerden
oluşan kısma kaba agrega, 4 mm den küçük boyuttaki kısma ince agrega denir .[3]
Beton hacminin % 60-80'ini agrega bileşeni meydana getirdiği için, seçiminde titizlik
gösterilmesi gerekmektedir. Agrega, gereken mukavemete sahip olmalı ve dış etkenlere
dayanabilmelidir. Agreganın fiziki ve mekanik Özellikleri istenilen şartları karşılayabilecek
nitelikte olmalıdır. Aşınmaya maruz kalacak bir betonun agregası yeterli aşınma
mukavemetine sahip olmalıdır. Don yapan İklimlerde kullanılacak betonun agregası ise
dayanıklılık bakımından don etkisi için konmuş olan standartları karşılama! id ir .[4]
Agrega bileşeninin uygun bir tane boyu dağılımı (granülometri) göstermesi çok
önemlidir, tyi bîr granülometriye sahip agrega içindeki hava boşluğu, daha az olacaktır.
Dolayısı ile, yoğunluğu da artacaktır. Bu şekilde, toplam beton hacmi içinde çimento-su harcı
daha ekonomik olarak kullanılabilir ve beton istenilen yere kolaylıkla, kalitesi bozulmadan
yerleştirilebilir.Betonun sıkıştırılmasındaki kolaylık veya zorluğuna işlenebİlirlik denir. Segregasyon"
diye tabir edilen husus betonda agrega ile harcın aynşmasıdır. Ağır olan agrega aşağı kısımda
kalırken ince harç ve su betonun üst kısmında toplanır. Dolayısı ile arzu edilen dayanıklılığa
erişilemez.
Betonda agrega kullanılmasının sağladığı teknik özelliklerin başında; sertleşen betonun
"hacim değişikliğini" önlemesi veya azaltması, sertleşmiş betonun "aşınmaya karşı" dayanımını artırması, çevre etkilerine karşı "dayanıklılığını" artırması ve kendi dayanım güCünün
yüksekliği nedeniyle betonun taşımakta olduğu yüklere karşı gerekli "dayanımı" sağlayabilmesi gelir. İçerisinde agrega bulunmayan bir sisteme göre çok daha az hacim
değişikliği (büzülme) gösterir. Yani, çimento hamurunun zamanla kuruması nedeniyle
yapacağı büzülme ve meydana gelebilecek çatlamalar agrega tarafından belirli bir ölçüde
engellenmiş veya sınırlandırılmış olur
